Acil Anons Sistemi Hangi Binalarda Zorunlu?

Yangın projesi hazırlanırken ya da itfaiye uygunluğu için dosya toplanırken sıkça aynı soru gelir: bu binaya siren yeter mi, yoksa acil anons sistemi de kurulmalı mı? Cevap binanın kullanım amacına, büyüklüğüne ve yüksekliğine bağlı. Kural yönetmelikte açıkça yazılı, ama eşiklerin nasıl okunacağı konusunda karışıklık yaşanıyor.

Bu yazıda yönetmeliğin ne dediğini, sirenle anons arasındaki farkı ve kurulumda dikkat edilmesi gerekenleri anlatıyoruz.

Yönetmelik ne diyor?

Konu, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in 81. maddesinde düzenleniyor. Maddenin yedinci fıkrasına göre, otomatik yayınlanan ses mesajları ve yangın merkezinden mikrofonla verilen canlı anonslarla tahliyeyi sağlayacak bir anons sistemi şu yerlerde mecburi:

• Yatak sayısı 200'den fazla olan otel, motel ve yatakhaneler
• Yapı inşaat alanı 5000 m²'den büyük olan ya da toplam kullanıcı sayısı 1000 kişiyi aşan topluma açık binalar, alışveriş merkezleri, süpermarketler, endüstri tesisleri ve benzeri binalar
• Yapı yüksekliği 51,50 metreyi geçen bütün binalar

Listedeki üç durumdan birinin gerçekleşmesi yeterli. Örneğin yatak sayısı eşiğin altında kalan bir otel, yüksekliği nedeniyle yine kapsama girebilir.

Eşikleri okurken dikkat edilecekler

Otellerde bakılan ölçü oda sayısı değil, yatak sayısı. Aile odaları ve ek yataklar hesaba girdiğinde, oda sayısına bakınca küçük görünen bir tesis eşiği aşabiliyor.

İkinci maddedeki "veya" ifadesi de önemli. İnşaat alanı 5000 m²'nin altında kalan bir yapı, kullanıcı sayısı 1000'i geçiyorsa yine anons sistemi gerektirir. Bu yüzden fabrikalarda vardiya düzeni ve ziyaretçi yoğunluğu, alışveriş merkezlerinde de aynı anda içeride bulunabilecek kişi sayısı hesaplamanın parçası olur.

Binanın hangi sınıfa girdiği yangın projesinde belirlenir. Tereddüt varsa proje müellifi ve yerel itfaiye ile netleştirmek, kurulum sonrasında sistemi büyütmekten çok daha kolaydır.

Siren ile anons sistemi arasındaki fark

Siren herkese aynı mesajı verir: binayı terk edin. Büyük binalarda bu her zaman istenen şey olmaz. Yönetmelik, bir anda tamamen boşaltılması mümkün olmayan binalarda uyarının önce yangından etkilenen bölgelerde verilmesine, diğer bölgelerin kademeli olarak devreye alınmasına izin veriyor. Kademeli tahliyeyi yönetmenin pratik yolu, bölge bazında konuşabilen bir anons sistemidir.

Anonsun bir avantajı daha var. İnsanlar siren sesini zaman zaman tatbikat ya da arıza sanıp bekler; net bir sözlü talimat, hangi çıkışın kullanılacağını ve asansöre binilmemesi gerektiğini doğrudan söyler. Yönetmelik de acil anons hoparlörü bulunan hacimlerde ayrıca siren konulmasını gerekli görmüyor.

Anons sistemi başka işler için kullanılabilir mi?

Evet. 81. maddenin sekizinci fıkrası, anons sisteminin genel anons ve fon müziği yayını için de kullanılabileceğini söylüyor. Şart şu: yangın uyarısı ve diğer acil durum anonsları öncelikli olmalı ve devreye girdiklerinde diğer kullanımları otomatik olarak kesmeli.

Otellerde bu, lobi müziği, restoran yayınları ve acil durum anonslarının tek altyapıda toplanması demek. İki ayrı sistem kurmak yerine doğru tasarlanmış tek bir sistem hem maliyeti hem bakım yükünü azaltır.

Kurulumda nelere bakılır?

Acil anons sistemi bir ses sisteminden daha fazlasıdır. Kurulum öncesinde üzerinde durulan başlıklar genellikle şunlar:

• Hoparlör yerleşimi ve sesin anlaşılırlığı. Yüksek tavanlı lobiler, havuz alanları ve otoparklarda ses yüksek olsa bile yankı yüzünden anons anlaşılmayabilir.
• Yangın alarm paneliyle entegrasyon. Hangi algılamada hangi bölgeye hangi mesajın gideceği önceden kurgulanır.
• Kullanılan ekipmanın standartlara uygunluğu. Sesli uyarı kontrol ekipmanı için EN 54-16, hoparlörler için EN 54-24 standartları esas alınır.
• Enerji kesintisinde ve yangın sırasında sistemin çalışmaya devam etmesi için besleme ve kablolamanın buna göre tasarlanması.

Mevcut bir binaya sonradan sistem eklenecekse asma tavan, kablo güzergâhı ve müzik yayını için kullanılan eski hoparlörlerin durumu yerinde incelenir.

Anons mesajları nasıl hazırlanır?

Sistemin kalitesi kadar yayınlanan mesajın kendisi de tahliyeyi etkiler. Otomatik mesajlar kurulum sırasında önceden kaydedilir ve yangın alarm panelinden gelen bilgiye göre ilgili bölgede yayınlanır. İyi hazırlanmış bir mesaj kısa ve anlaşılır olur; ne olduğunu, binanın hangi yolla terk edileceğini ve asansör kullanılmaması gerektiğini söyler.

Kademeli tahliye yapılan binalarda iki ayrı mesaj hazırlamak yaygındır. Yangının bulunduğu bölgeye tahliye mesajı giderken diğer bölgelere hazırlıklı olun ve talimat bekleyin anlamına gelen bir uyarı mesajı verilir. Böylece merdivenler aynı anda bütün binanın yüküyle dolmaz.

Yabancı misafirin yoğun olduğu otellerde mesajların Türkçenin yanında misafir profiline uygun dillerde de kaydedilmesi, sözlü talimatın herkes tarafından anlaşılmasını sağlar. Yangın merkezinden mikrofonla canlı anons yapacak personelin ne söyleyeceğini bilmesi de önemli; bu yüzden tatbikatlarda canlı anonsun da denenmesi faydalı olur.

Antalya'daki oteller için zamanlama

Antalya'daki büyük tesislerin bir kısmı yatak sayısı nedeniyle bu kapsama girebilir. Yoğun sezonda tavan açmak ya da yayın sistemini devre dışı bırakmak zor olduğu için yenileme ve genişletme işleri çoğunlukla sezon kapanışına planlanıyor. Kış aylarında yapılan keşif, bir sonraki sezon açılmadan sistemin test edilip teslim alınmasına zaman bırakır.

Kurulumdan sonra bakım

Yönetmeliğin 84. maddesi, yangın algılama ve uyarı sistemlerinin ilgili standartlarda belirtilen periyodik kontrole, teste ve bakıma tabi tutulmasını istiyor. Sorumluluk bina sahibinde, yöneticide ya da bu görevi yazılı olarak devraldıkları bina yetkilisinde. Anons sistemi de tahliye zincirinin parçası olduğu için bakım planına dahil edilmeli.

Binanızın kapsamını ve mevcut sisteminizin durumunu birlikte değerlendirmek için seslendirme ve acil anons sistemleri sayfamıza göz atabilir, ücretsiz keşif için bize ulaşabilirsiniz. Anons sistemini yangın alarm tarafıyla aynı projede planlamak isterseniz yangın algılama ve ihbar sistemleri kurulumunu da aynı ziyarette ele alıyoruz. Algılama sisteminin hangi binalarda zorunlu olduğunu ise yangın algılama sistemi zorunlu mu yazımızda anlattık.