Elektrik Periyodik Kontrolü Ne Sıklıkla Yapılmalı?

Elektrik tesisatının periyodik kontrolünün zorunlu olduğunu çoğu işletme biliyor. Takvim tarafı ise genellikle bulanık kalıyor: rapor bir kez alınıyor, dosyaya konuyor ve yenileme zamanı geldiğinde kimsenin haberi olmuyor. Oysa raporun bir geçerlilik süresi vardır ve denetimde ilk bakılan şeylerden biri budur.

Genel kural: yılda bir

Uygulamada yaygın kabul, elektrik tesisatının yılda bir kez kontrol edilmesidir. İş ekipmanlarının periyodik kontrollerini düzenleyen mevzuat, ilgili standartlarda ya da imalatçı talimatında daha kısa bir süre öngörülmediği durumlarda bir yıllık aralığı esas alır.

Buradaki ayrıntı önemlidir. Bir yıl tavandır, taban değil; yani "en geç bir yıl içinde" anlamına gelir. Kullandığınız ekipmanın standardı ya da üreticisi daha kısa bir aralık istiyorsa geçerli olan o süredir.

Zorunluluğun nereden geldiğini ve raporun neye yaradığını daha önce iş yeri elektrik periyodik kontrolü zorunlu mu yazımızda ele almıştık.

Süreyi kısaltan durumlar

Bazı işletmelerde yıllık aralık yeterli olmaz. Tehlike sınıfı yükseldikçe, ortam zorlaştıkça ve tesisat yaşlandıkça kontrol sıklığı artar. Parlayıcı ya da patlayıcı madde bulunan ortamlar, nemli ve tozlu üretim alanları, kimyasal buharın olduğu bölümler bu grupta değerlendirilir.

Antalya özelinde deniz kıyısına yakın tesisler ayrı bir başlıktır. Tuzlu ve nemli hava, pano içindeki bağlantılarda ve topraklama iletkenlerinde korozyonu hızlandırır. Aynı yaştaki iki tesisattan kıyıya yakın olanı genellikle daha erken yıpranır.

Takvimden bağımsız kontrol gerektiren haller

Periyodik kontrol yalnızca takvime bağlı değildir. Şu durumlarda süresi dolmamış olsa bile tesisatın yeniden değerlendirilmesi gerekir:

Tesisatta değişiklik ya da genişleme yapıldıysa, yeni bir üretim hattı veya güçlü bir makine devreye alındıysa, yangın ya da su baskını gibi bir olay yaşandıysa, uzun süre kullanılmayan bir bölüm yeniden açıldıysa kontrol yenilenir. Bu durumlarda amaç belge tazelemek değil, değişen tesisatın hâlâ güvenli olduğunu görmektir.

Topraklama ayrı bir takvime tabidir

Sık karışan konulardan biri de budur. Topraklama tesisatının kontrolü, kendi yönetmeliğindeki periyotlara göre yapılır ve bu süreler tesisin türüne göre değişir. Sanayi tesisi, ticaret merkezi, dağıtım tesisi ve taşınabilir ekipmanlar için farklı aralıklar tanımlanmıştır.

Pratikte çoğu iş yeri, elektrik tesisatı kontrolü ile topraklama ölçümünü aynı dönemde yaptırarak takip yükünü azaltır. Hangi periyodun sizin tesisiniz için geçerli olduğunu, ölçümü yapan yetkili kişi raporda belirtir.

Raporun tarihini takip edin

En sık karşılaştığımız sorun, raporun kendisi değil takibidir. Geçerliliği dolmuş bir rapor, hiç rapor olmamasıyla aynı sonucu doğurur. Rapor tarihini iş güvenliği dosyanızda görünür bir yere yazmak ve yenileme zamanını önceden planlamak, denetim gününe hazırlıksız yakalanmanızı önler.

Periyodu kim belirler?

Kısa cevap şu: İş Ekipmanları Yönetmeliği'nin Ek-III'ü, ilgili standartta ya da imalatçı talimatında daha kısa bir süre yoksa kontrolün en geç 12 ayda bir yapılmasını istiyor. Bu sürenin içinde kalmak şartıyla sizin tesisiniz için geçerli aralığı üç kaynak birlikte belirler: ekipmanın standardı ve üretici talimatı, işyerinin risk değerlendirmesi ve kontrolü yapan yetkili kişinin tespitleri.

Risk değerlendirmesinde tesisatın zorlandığı görülen bir bölüm için daha sık kontrol kararı alınabilir. Kontrolü yapan kişi de raporda tespit ettiği duruma göre bir sonraki kontrolün daha erken yapılmasını önerebilir. Bu yüzden periyodu belirlerken son raporun içeriğine de bakmak gerekir.

İmalatçı talimatı çoğu işletmede gözden kaçan kaynaktır. Kesintisiz güç kaynağı, jeneratör ya da kompanzasyon panosu gibi ekipmanların kullanım kılavuzlarında bakım ve kontrol aralıkları ayrıca yazılı olabilir. Bu belgeleri iş güvenliği dosyasında tesisat raporuyla birlikte tutmak, hangi ekipmanın hangi aralıkla kontrol edileceğini tek yerden görmeyi sağlar.

Sezonluk çalışan işletmelerde takvim

Antalya'da otel, restoran ve plaj işletmelerinin bir kısmı kış aylarında kapalı kalıyor. Kapalı dönemde tesisat kullanılmasa da nem, tuzlu hava ve uzun süre enerjisiz kalan panolar bağlantılarda sorun yaratabiliyor. Sezon açıldığında ise bütün yük birden devreye giriyor.

Böyle işletmelerde periyodik kontrolü sezon açılışından önceki haftalara planlamak iki iş görür. Hem rapor sezon boyunca geçerli kalır hem de kapalı dönemde ortaya çıkan sorunlar misafir gelmeden görülüp giderilir. Kontrolün hangi başlıkları kapsadığını elektrik periyodik kontrolünde nelere bakılır yazımızda anlattık.

Raporda periyodu gösteren kısım

Periyodik kontrol raporunda kontrolün tarihi, kapsamı, uygunsuzluklar ve bir sonraki kontrol için öngörülen tarih ya da süre yer alır. Rapor elinize geçtiğinde ilk önce bu kısmı iş güvenliği dosyanızdaki takvime işlemek, yenileme zamanının kaçmasını önler.

Uygunsuzluk yazılmış maddeler için yenileme tarihini beklemek gerekmez. Bu maddelerin kapatıldığını gösteren kayıtları rapora iliştirmek, denetimde rapordaki eksiklerin giderildiğini gösterir. Topraklama tarafının kendi yenileme süresi için topraklama raporu ne sıklıkla yenilenmeli yazımıza bakabilirsiniz.

Eski raporları atmamak da faydalıdır. Yıldan yıla aynı noktada tekrarlanan bir uygunsuzluk, tesisatın o bölümünde kalıcı bir sorun olduğunu gösterir ve periyodu kısaltmak ya da o bölümü yenilemek için somut bir gerekçe olur.

Elektrik periyodik kontrol ve muayene hizmetimizde ölçümleri yapıp raporu düzenliyor, bir sonraki kontrol dönemini de birlikte planlıyoruz. Antalya'daki iş yeriniz için ücretsiz keşif planlayabiliriz.