Fotoğraf: ranjeet . / Pexels
Elektrik panosundaki cihazların çoğu tesisatı korur. Kaçak akım rölesi ise doğrudan insanı korur. Görevi, elektriğin gitmemesi gereken bir yoldan, örneğin bir insanın vücudundan geçtiğini algılayıp devreyi saniyenin çok küçük bir diliminde kesmektir.
Böyle bir cihazın sessizce görevini yapamaz hale gelmesi, sahada sık rastlanan ama nadiren fark edilen bir durumdur.
Röle neden zamanla bozulur?
Kaçak akım rölesinin içinde mekanik bir açma düzeneği vardır. Yıllarca hiç açmadan duran bir mekanizma, nem, toz ve kontak yüzeylerindeki oksitlenme yüzünden zamanla sertleşebilir. Panoda duran ve hiç test edilmeyen bir röle, gerektiği anda açmayabilir.
İşin can sıkıcı yanı, bozulmanın hiçbir belirti vermemesidir. Röle yerinde durur, tesisata elektrik verir, her şey normal görünür. Sorun ancak gerçekten bir kaçak olduğunda ortaya çıkar ve o an test için uygun bir an değildir.
Test butonu ne yapar?
Rölelerin üzerinde bir test butonu bulunur. Bu butona basıldığında cihazın içinde yapay bir kaçak oluşturulur ve rölenin açması beklenir. Röle açıyorsa mekanizma çalışıyor demektir.
Test butonuna basmak kolay ve hızlıdır, kullanıcının kendisi yapabilir. Düzenli aralıklarla tekrarlanması, sertleşmeye başlayan bir mekanizmayı erken yakalar. Basıldığında röle açmıyorsa cihaz görevini yapmıyor demektir ve bu ciddi bir bulgudur.
Test butonunun göstermediği şey
Burada önemli bir sınır var. Test butonu rölenin açtığını gösterir, ancak doğru değerde ve yeterince hızlı açtığını göstermez.
İnsan koruması için kullanılan rölelerde açma akımı ve açma süresi belirleyicidir. Bir röle, olması gerekenden çok daha yüksek bir kaçak akımda ya da çok daha geç açıyorsa, test butonu yine de açtığını gösterir. Yani cihaz teknik olarak çalışır ama koruma görevini yerine getiremez.
Bu değerleri görmek için özel ölçüm cihazı gerekir. Periyodik kontrol sırasında rölenin açma akımı ve açma süresi ölçülerek kayıt altına alınır. Muayenenin kapsamını periyodik kontrolde nelere bakılır yazımızda ayrıntılı anlattık.
Sık atan röle bir uyarıdır
Kaçak akım rölesinin sürekli atması can sıkıcıdır ve pratikte çoğu yerde aynı çözüme başvurulur: röle devre dışı bırakılır ya da daha yüksek değerli bir cihazla değiştirilir. Bu, yangın alarmını rahatsız ediyor diye sökmeye benzer.
Sık atan bir röle genellikle tesisatta gerçek bir kaçak olduğunu söyler. Nem almış bir buat, yalıtımı yaşlanmış bir kablo ya da arızalı bir cihaz bunun sebebi olabilir. Doğru yaklaşım, kaçağın kaynağını bulmaktır. Yalıtım direnci ölçümü bu aramada en çok işe yarayan yöntemdir.
Panonun genel durumu da bu tabloyu etkiler. Zamanla eklenen hatlar ve büyüyen yük, elektrik panosunun yeniden düzenlenmesini gerektirebilir.
Elektrik periyodik kontrol ve muayene kapsamında kaçak akım rölelerinizin açma değerlerini ölçüyor, sık atan devrelerde kaçağın kaynağını arıyoruz. Antalya'daki iş yeriniz için ücretsiz keşif planlayabiliriz.
Sık Sorulan Sorular
Test butonuna ne sıklıkla basmalıyım?
Cihaz üreticilerinin önerdiği aralık genellikle cihazın üzerinde ya da kılavuzunda yazar. Düzenli tekrarlanan kısa bir kontrol, uzun süre hiç test etmemekten çok daha iyidir.
Test butonuna bastım, röle açmadı. Ne yapmalıyım?
Cihaz görevini yapmıyor demektir. Elektrik tesisatınıza müdahale etmeden, rölenin değiştirilmesi için yetkili bir ekiple iletişime geçin.
Kaçak akım rölesi olan tesisatta topraklamaya gerek var mı?
Var. İkisi farklı görevler yapar ve birbirinin yerine geçmez. Topraklama kaçak akıma güvenli bir yol sağlar, röle ise o akımı algılayıp devreyi keser.
Röle atınca tekrar kaldırıp devam etmek yeterli mi?
Bir kez atıp bir daha tekrarlamayan durumlarda geçici bir etki olabilir. Tekrarlıyorsa tesisatta araştırılması gereken bir kaçak var demektir.