Fotoğraf: Grégory Costa / Pexels
Topraklama ölçümü yaptıran hemen herkes aynı soruyu sorar: kaç ohm çıkarsa iyi? Beklenen cevap tek bir sayıdır. Gerçek cevap ise şudur: aranan değer tesise göre değişir ve tek bir rakam vermek çoğu zaman yanıltıcı olur.
Değer neye göre belirlenir?
Topraklamanın görevi, bir kaçak durumunda akıma güvenli bir yol açmak ve koruma cihazının devreyi kesmesini sağlamaktır. Yani direncin ne kadar olması gerektiği, tek başına toprakla değil, sistemin bütünüyle ilgilidir.
Belirleyici olan başlıca unsurlar şunlardır: tesisin bağlı olduğu şebeke sistemi, panodaki koruma cihazlarının açma değerleri ve tesisin türü. Kaçak akım rölesiyle korunan bir tesisatta beklenen değer ile yalnızca aşırı akım koruması bulunan bir tesisatta beklenen değer aynı değildir.
Yıldırımdan korunma tesisatı ise ayrı bir konudur ve kendi kuralları vardır. Paratoner ve yıldırımdan korunma sistemlerinde topraklama, yıldırım akımını hızla dağıtacak biçimde tasarlanır.
"Şu sayının altında olsun" yaklaşımının sorunu
Sahada sık duyulan pratik hedefler vardır ve bunlar tümüyle yanlış değildir. Ancak bir sayıyı tek başına ölçüt almak, sistemin geri kalanını görmezden gelmeye yol açar.
Direnci uygun çıkan bir tesiste koruma iletkeninde kopukluk varsa, kaçak akım toprağa ulaşamaz. Aynı şekilde, ölçüm noktası doğru seçilmediğinde iyi görünen bir değer, tesisin başka bir bölümünü hiç temsil etmiyor olabilir. Bu yüzden ölçüm raporunda direnç değeri kadar, süreklilik ve bağlantı kontrollerinin sonuçları da yer alır. Ölçümün nasıl yapıldığını topraklama ölçümü nedir yazımızda anlattık.
Zemin sonucu doğrudan etkiler
Aynı tasarımla kurulan iki topraklama sistemi, farklı zeminlerde farklı değer verir. Killi ve nemli toprak akımı kolay iletir. Kayalık, kireçtaşı ağırlıklı ya da çakıllı zeminler ise dirençlidir.
Antalya'nın pek çok bölgesinde zemin kireçtaşı yapıdadır. Bu, hedeflenen değere ulaşmak için daha derin elektrot, daha fazla elektrot ya da farklı bir topraklama düzeni gerekebileceği anlamına gelir. Kağıt üzerinde yeterli görünen bir tasarım, sahada ölçüldüğünde beklenen sonucu vermeyebilir. Bu yüzden tasarım aşamasında zemin yapısının dikkate alınması gerekir.
Mevsim ve ölçüm zamanı
Toprağın nemi düştükçe direnç yükselir. Bölgedeki uzun kurak yaz dönemi bu etkiyi belirgin hale getirir. Kışın alınan ve sınıra yakın çıkan bir ölçüm, ağustos ayında sınırın üzerine çıkabilir.
Bu nedenle sonuç sınıra yakınsa, sistemin en olumsuz koşulda da yeterli kalıp kalmayacağına bakmak gerekir. Ölçüm tarihinin raporda yer almasının bir sebebi de budur.
Sonuç uygun çıkmazsa
Yüksek direnç, sistemi tümden yenilemek anlamına gelmez. Genellikle elektrot sayısını artırmak, elektrotu daha derine indirmek, bağlantı noktalarını yenilemek ya da toprak direncini iyileştirici uygulamalarla sonuca ulaşılır. Hangi yöntemin uygun olduğu, zemin yapısına ve mevcut sistemin durumuna göre belirlenir.
Topraklama ölçümü ve raporlama hizmetimizde ölçümü yapıyor, uygun çıkmayan sistemlerde iyileştirmeyi de üstleniyoruz. Antalya'daki iş yeriniz için ücretsiz keşif planlayabiliriz.
Sık Sorulan Sorular
Ölçüm sonucum sınıra çok yakın, sorun olur mu?
Belge açısından uygun sayılabilir, ancak kurak dönemde sınırın üstüne çıkma ihtimali vardır. Sınıra yakın değerlerde iyileştirme yapmak, bir sonraki ölçümde sürprizle karşılaşmayı önler.
Toprağa su dökerek direnci düşürmek doğru mu?
Ölçüm anında geçici bir iyileşme sağlar ama kalıcı bir çözüm değildir. Su çekildiğinde direnç eski değerine döner. Bu yöntemle alınan ölçüm gerçek durumu göstermez.
Binamda topraklama var, ölçüme gerek var mı?
Var. Sistemin mevcut olması yeterli çalıştığını göstermez. Elektrotlar korozyona uğrar, bağlantılar gevşer ve direnç zamanla yükselir.
Ölçümü kim yapmalı?
Ölçüm, mevzuatın tanımladığı yetkiye sahip kişilerce ve kalibrasyonu geçerli cihazlarla yapılır. Rapor bu kişi tarafından imzalanır.