Fotoğraf: IslandHopper X / Pexels
Topraklama sistemi kurulduğunda ölçülür, uygun çıkar ve rapor düzenlenir. Aradan yıllar geçer, binada gözle görülür bir değişiklik olmaz, ancak yeni ölçümde direnç yükselmiş çıkar. Bu, sık karşılaşılan ve şaşırtıcı bulunan bir durumdur.
Sebebi, topraklamanın büyük bölümünün toprak altında olmasıdır. Bozulma görünmez ilerler.
Elektrotların korozyonu
Topraklama elektrotu toprakla sürekli temas halindedir. Toprağın nem oranı, tuzluluğu ve asitliği metali yavaş yavaş aşındırır. Aşınan elektrotun toprakla temas yüzeyi küçüldükçe direnç yükselir.
Deniz kıyısına yakın bölgelerde bu süreç daha hızlı işler. Antalya'da kıyı şeridindeki tesislerde tuzlu ve nemli ortam, hem toprak altındaki elektrotu hem de yüzeydeki bağlantı noktalarını zorlar. Aynı yaştaki iki tesisten kıyıya yakın olanının daha erken bozulması alışılmadık değildir.
Bağlantı noktaları
Sistemin en zayıf yeri genellikle elektrotun kendisi değil, bağlantılardır. Cıvatalı birleşimler zamanla gevşer, temas yüzeyleri oksitlenir ve iki metal parça arasında geçiş direnci oluşur.
Farklı metallerin doğrudan temas ettiği noktalar ayrı bir risktir. Bakır ve galvaniz gibi farklı malzemeler nemli ortamda birbirine değdiğinde aralarında elektrokimyasal bir aşınma başlar. Bu noktalar, düzenli kontrol edilmediğinde sistemin sessizce kopmasına yol açar.
Kazı ve tadilat
Sahada en çok karşılaştığımız sebeplerden biri budur. Bahçe düzenlemesi, otopark yapımı, altyapı çalışması ya da yeni bir temel kazısı sırasında toprak altındaki topraklama iletkeni farkında olmadan kesilebilir.
İş bittiğinde üstü kapatılır ve kimse durumu fark etmez. Sistem görünüşte yerindedir ama bir bölümü artık bağlı değildir. Bina içindeki tadilatlar da benzer sonuç doğurur; asma tavan ya da duvar işleri sırasında sökülen bir koruma iletkeni sonradan geri bağlanmayabilir.
Tesisin büyümesi
Topraklama, kurulduğu günkü tesise göre boyutlandırılır. Yıllar içinde yeni pano eklenir, üretim hattı büyür, ek bina yapılır. Mevcut sistem bu yeni yüke göre tasarlanmamıştır.
Bu durumda topraklama fiziksel olarak bozulmamış olsa bile yetersiz kalır. Ek yapılan bölümün topraklamaya bağlanmadığı, sonradan yapılan ölçümlerde sık görülür. Tesisatta yapılan her genişlemenin ardından sistemin yeniden değerlendirilmesi bu yüzden gerekir. Panonun büyüyen yükü taşıyıp taşımadığı da aynı kapsamda ele alınır; kuvvetli akım ve pano tarafındaki düzenleme çoğu zaman birlikte planlanır.
Zeminin değişmesi
Toprağın nemi mevsime göre değişir, ancak kalıcı değişiklikler de olur. Drenaj çalışması, çevredeki inşaatlar ya da zemin dolgusu, elektrotun bulunduğu bölgenin özelliklerini değiştirebilir. Kurulumda uygun olan bir nokta, yıllar sonra çok daha kuru bir zemine dönüşmüş olabilir.
Bozulmanın hangi sebepten kaynaklandığı, ancak ölçüm ve gözle kontrolün birlikte yapılmasıyla anlaşılır. Topraklama ölçümü ve raporlama hizmetimizde sistemi ölçüyor, direnç yükselmişse sebebini arıyoruz. Ölçümün kapsamını topraklama ölçümü nedir yazımızda anlatmıştık.
Antalya'daki iş yerinizin topraklama sistemini kontrol etmek için ücretsiz keşif planlayabiliriz.
Sık Sorulan Sorular
Topraklamanın bozulduğunu belirtiden anlayabilir miyim?
Çoğu zaman hayır. Metal yüzeylerde hafif karıncalanma hissetmek ya da kaçak akım rölesinin davranışında değişiklik olması işaret sayılabilir, ancak sistem hiç belirti vermeden de yetersiz hale gelebilir.
Bahçemde kazı yapıldı, ölçümüm yeni. Yine de kontrol gerekir mi?
Gerekir. Kazı sırasında iletken zarar görmüş olabilir ve bu durum raporun tarihiyle ilgili değildir.
Bozulan topraklama tamamen yenilenir mi?
Genellikle hayır. Sorunun kaynağı bulunduğunda çoğu durumda bağlantı yenilemesi ya da elektrot ilavesiyle çözülür.
Toprak altındaki elektrotu görmeden nasıl değerlendiriyorsunuz?
Ölçüm değerleri, muayene bacası varsa oradaki bağlantıların durumu ve önceki ölçümlerle karşılaştırma birlikte değerlendirilir. Gerekirse belirli noktalarda kontrol kazısı yapılır.